Huyện đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) chẳng những có nhiều đặc sản nổi tiếng của biển gọi là hải sâm như đồn đột, áo tơi hay mực, ốc, vẹm... mà còn có một món ăn thật ý vị của đồng quê. Đó là gỏi tỏi.

Khi rnùa xuân về, cánh đồng tỏi Lý Sơn từ màu xanh mượt mà duyên dáng dần dần ngả sang vàng mơ báo hiệu mùa thu hoạch. Lác đác lẫn trong cái vàng ươm ấy là những cây tỏi to khỏe và thấp hơn có màu xanh đậm tràn đầy sức sống nhưng không tạo củ (gọi là tỏi đực).

Chọn nhổ những cây tỏi ấy về cắt bỏ hết rễ và bỏ bớt phần lá. Cắt thân cây làm hai hoặc ba phần rồi chẻ làm đôi, nếu còn lớn thì chẻ tư. Đem rửa thật sạch. Bỏ vào nồi hấp, hấp vừa chín chứ đừng chín quá. Đem luộc cũng được nhưng ngon không bằng hấp. Phi thơm hành với một ít dầu ăn.

Lấy đậu phộng rang giã nhỏ nêm thêm chút đường, bột ngọt, nước mắm vào tỏi đã hấp… tất cả cho vào âu trộn đều là xong.

Đem bày ra đĩa điểm chút rau thơm. Chưa ăn đã thấy ngon rồi. Nhưng muốn trở thành món độc chiêu của ẩm thực Lý Sơn thì phải có thêm chén nước sốt và xúc với bánh tráng.

Nước sốt cũng chẳng cầu kỳ gì. Dùng nước cốt dừa nấu sôi với chuối và cà chua. Hòa chút bột năng cho nước sánh, thêm chút đậu phộng rang giã nhỏ và nêm gia vị cho vừa ăn. Thế là có chén nước sốt ngon lành.

Gỏi tỏi được chấm với nước sốt, xúc cùng miếng bánh tráng dày, chưa đưa lên miệng đã nghe hương vị thơm nồng (đặt biệt tỏi Lý Sơn có vị thơm và cay hơn tất cả tỏi nơi đâu). Được nhai cái giòn giòn của bánh tráng, sần sật của tỏi thật là sướng miệng, quyện theo hương vị ngòn ngọt, béo béo của nước sốt, bùi bùi thơm thơm của đậu phộng sao mà ngon thế. Nhấm nháp nghe cay cay, nuốt xuống bụng nghe ấm ấm của vị tỏi thì còn gì khoái bằng.

Gặp tiết trời se lạnh của tháng giêng, món gỏi tỏi càng thêm giá trị. Nếu bị cảm cúm hay đau đầu nhẹ ăn vài lần gỏi tỏi là có thể hết ngay. Món gỏi tỏi chấm nước sốt và xúc với bánh tráng chỉ ăn một lần cũng sẽ nhớ mãi. Người dân Lý Sơn coi đây là hương vị quê nhà.

Theo Kiến thức ngày nay