Khi về các vùng quê ven biển như Bình Đại, Ba Tri, Thạnh Phú (Bến Tre) dân quê hiếu khách sẽ nhiệt tình đãi bạn món canh chua, cá kho kèm theo món nước mắm mùi vị ngon đậm đà đến tuyệt vời.

Nước mắm đó cũng sền sệt màu hồng như nhiều loại nước mắm nhưng khác chăng ở vị ngọt mặn và bốc mùi thơm lừng như mùi vỏ quýt. Khi bạn thắc mắc nước mắm gì mà ngon thơm quá sẽ được người dân trả lời đầy tự hào: "Nước mắm rươi, từng dùng dâng vua chúa mỗi dịp Tết hồi xưa đó!".

Theo Đại từ điển Việt Nam, rươi thuộc họ giun chất đốt, thân nhiều tơ nhỏ, sống ở vùng nước lợ, sinh theo mùa, có thể làm nước mắm ăn được.

Ở miền Tây Nam Bộ, rươi sống nhiều ở Cà Mau, Bạc Liêu, Bến Tre... Ở Bến Tre, ngày rươi xuất hiện nhiều bà con gọi là rươi "ra", thường rơi vào các ngày 28, 29, 30 cận Tết. Lúc này từ dưới lòng đất rươi chui lên nhiều vô kể, chúng lội lớp lớp đỏ lừ cả bãi sông, nhà nhà rủ nhau mang lưới, vợt đi vớt rươi. Khi con nước lớn, gió chướng thổi mạnh là đúng ngay thời điểm rươi ra nhiều. Lúc bơi dưới nước các đốt chân rươi xòe và có hình dáng giống như con rít, khi lên bờ thì các đốt chân co rút lại và chúng bò như con trùn. Cứ thế chúng lội băng băng trên mặt nước tìm đến hội nhau và quấn chồng chồng lớp lớp, nguyên khối rươi cứ thế xay chuyển cù cù giữa nước biển như một tấm thảm đỏ rực. Nhìn ngày rươi ra lội đặc cả sông sẽ chẳng ai thắc mắc câu thành ngữ: "Trộm cắp như rươi" nữa.

Bà con cứ theo khối thảm đỏ hồng trôi lênh bềnh đó mà nhanh tay vớt, có khi vớt lên cả nùi rươi nặng trình trịch gần 10 kg.

Theo một số bà con thì con rươi có đặc điểm khá lý thú là khi mặt trời vừa lên là chúng tan biến đâu mất, hoặc lúc cận ngày rươi ra, đàn bà có cử mà xuống đoạn sông nào thì y như rằng đoạn sông đó không có mống rươi nào xuất hiện! Người ta cũng tin rằng năm nào rươi ra nhiều năm đó mùa màng sẽ trúng, dân địa phương làm ăn thuận lợi. Người ta cũng cho rằng thịt con rươi tuy mềm nhưng là món bổ gân bổ cốt, người già, trẻ em khi ăn thịt rươi hay nước mắm rươi nhiều xương sẽ cứng cáp hơn. Và độ đạm của nước mắm rươi nghe nói cao hơn nước mắm cá cơm từ 0,4 - 0,5%.

Sau khi bắt rươi xong người dân ủ rươi bằng cách bỏ chúng vào một cái khạp to và cho vào khoảng 2-3 thúng muối. Sau đó quậy đều tay cho muối tan và đóng kín nắp khạp lại. Khoảng một thời gian sau mở nắp khạp ra, xác rươi nổi lên với nước rươi sền sệt màu đỏ hồng, bốc mùi thơm lừng như mùi vị quả quýt. Lúc này vớt xác rươi và nấu mắm...

Khi chưng cất xong nước mắm rươi cứ thế mà thưởng thức mùi vị nước chấm đậm đà với món thịt luộc, canh chua. Và khi dùng nước mắm rươi nêm các món cá kho như cá trê, cá kèo thì mùi vị bốc lên khiến nhà hàng xóm phải thèm.

Ngoài ra, mắm rươi rưới lên món thịt nạc nấu với măng tươi hay thịt nạc nấu với củ niễng thì mùi vị thơm ngon hết biết! Thịt rươi làm mắm chưng ăn cũng khỏi chê! Song món này chỉ có những người đã từng ăn côn trùng mới dám dùng đũa, còn những người thấy con rươi đỏ lòm giống trùn quá thì dội tay.

Nước mắm rươi ngon vậy nhưng giá rẻ bất ngờ, một lít mắm rươi được bán từ giá 4.000- 10.000 đồng, song bà con Bến Tre chủ yếu tặng người thân hơn là kinh doanh. Đối với họ, con rươi là tặng vật mộc mạc mà trời đất hào phóng ban cho, còn niềm vui nào hơn khi trong những ngày xuân thanh bình cả xóm hớn hở rủ nhau đi vớt rươi ra.

Theo Thanh Niên Online